قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

4868

تاريخ الفي ( فارسى )

مرتّب شده آنچه وظايف شادمانى بود بر وجه اتم به فعل آمد و جمعى كه همراه آمده بودند به انعام بسيار و احسان بىشمار سرافراز شدند و خوشحال نزد خضر خواجه اغلان رفتند . و ايلچيان تنغوز خان « 1 » از ختاى ( چين ) در اين ايام آمده تحفه‌هاى آن ولايت به نظر اشرف درآوردند و سخن فرستندهء خود را كه متضمن صلح و دوستى بود ، به عرض رسانيدند و اجازت مراجعت يافتند . و اميرزاده محمد سلطان را به ضبط جرجان و سرحد مغولستان تعيين نموده متوجه سمرقند شد و فرمان داد كه در آشبره قلعه ساختند . و بردى بيك ساربوغا و امير سيف الدين خداداد حسينى و امير شمس الدين عباس و ديگر امرا را با چهل هزار كس در ملازمت شاهزاده گذاشت و به نفس نفيس به سمرقند آمد و بعد از چند روز متوجه كش شد . و سمرقند تا كنار رودخانه باغى و عمارتى احداث فرمود و به تخت قراچه موسوم شد . « 2 » و اميرزاده شاهرخ از خراسان در كش به سعادت ملازمت رسيد و چند روز در يورت قديم به عيش و عشرت گذشت . و چون خاطر خطير آن حضرت هرگز از فكر مملكت‌گيرى خالى نبود ، وقت عزيمت هندوستان مصمم فرمود كه خبر رسيد كه بعد از فوت فيروز شاه خلل بسيار در آن ملك پيدا شده و هركس را سودايى در سر است . « 3 » و اميرزاده پير محمد جهانگير كه آن سرحد تعلق به او داشت ، اوغانيان كوه سليمان را تاخته و از آب سند گذشته و شهر اوجه را به تصرف درآورده و سارنگ را در ملتان محاصره نموده . بنابراين آن حضرت در ماه رجب سنهء ثمان مائه [ - 800 هجرى ] با لشكرى افزون از قياس متوجه هندوستان شد و اميرزاده عمر ، پسر اميرزاده ميرانشاه را در سمرقند حاكم ساخت و از گذر ترمذ بر جيحون پل پسته به ولايت بلخ درآمد و از عقبه‌ها گذشته اندراب را محل نزول فرمود . « 4 » اهالى اندراب از تعدّى [ قوم ] كتور كه به سياه‌پوشان « 5 » مشهورند ، دادخواهى نمودند . آن حضرت از ده نفر سه نفر اختيار كرده اميرزاده شاهرخ را به ضبط اغروق گذاشت و اميرزاده رستم و برهان اغلان و جمعى ديگر را با ده هزار سوار از طرف دست چپ به جانب كتور

--> ( 1 ) . نسخ : منصور خان . ( 2 ) . در اين راه كوهى است كه تا سمرقند هفت فرسخ راه دارد و در دهنهء آن رودخانه‌اى جارى است . تيمور فرمان داد كه در آن موضع باغى بسازند و آب آن چشمه را به باغ جارى سازند و بر سر آن كوه قصرى بپردازند . آن عمارت پس از اتمام به تخت قراچه موسوم گشت . - روضة الصفا ، چاپ زرياب خويى ، ص 1078 . ( 3 ) . تيمور نخست قصد حمله به مملكت ختا ( چين ) را داشت ، اما چون خبر ضعف هندوستان شنيد ، تصميم عوض شد . ( 4 ) . روضة الصفا : « پلى از كشتىها بر رود جيحون زد و به خلم رفت و از خلم گذشته از راه غزنيك و سمنگان از گردنه‌ها گذشته در اندراب فرود آمد . ( 5 ) . نسخ : شاه‌پوشان ، و دو صفحه بعد : سياه‌پوشان . در روضة الصفا نيز به صورت سياه‌پوشان ضبط شده است .